در زمان نصب اتصالات رعایت چه نکاتی ضروریه

در زمان نصب اتصالات ساختمانی (اعم از لوله‌کشی آب، فاضلاب، گاز، برق و ...) در ایران، رعایت استانداردهای ملی و اصول فنی برای تضمین ایمنی، دوام و جلوگیری از خسارت‌های مالی و جانی حیاتی است.

در ادامه مهم‌ترین نکات ضروری که باید در ایران هنگام نصب اتصالات رعایت شود را به تفکیک دسته‌بندی کرده‌ام:

### ۱. رعایت استانداردهای ملی ایران (ISIRI)
مهم‌ترین اصل در ایران، تطابق با استانداردهای سازمان ملی استاندارد ایران است.
* **استاندارد اجباری:** حتماً از اتصالاتی استفاده کنید که علامت استاندارد ایران را داشته باشند. نصب اتصالات بی‌کیفیت یا فاقد استاندارد، خصوصاً در سیستم‌های گازرسانی و آب شرب، تخلف محسوب می‌شود.
* **کتاب مقررات ملی ساختمان:** این کتاب قوانین اجباری برای طراحی و اجرای ساختمان‌ها در ایران است و بخش‌های مفصلی درباره نحوه صحیح نصب اتصالات دارد.

### ۲. نکات مربوط به نصب اتصالات آب (سرد و گرم)
* **فشار تست:** پس از نصب، سیستم لوله‌کشی باید تحت فشار آزمایش شود. فشار تست استاندارد معمولاً ۱.۵ برابر فشار کاری است (مثلاً برای آب شهری با فشار ۶ بار، تست تا ۱۰ بار انجام می‌شود).
* **فاصله نصب اتصالات:** در لوله‌کشی روکار، فاصله بین بست‌ها (نگهدارنده‌ها) باید مطابق استاندارد باشد تا از ایجاد لرزش و صدا جلوگیری شود.
* **اتصال لوله‌های پلی‌اتیلن (PE):** برای آب‌رسانی روستایی و شهری، اتصالات دنده‌ای پلی‌اتیلن باید حتماً با حفاظت (Guard) پوشش داده شوند تا در برابر فشار خاک مقاوم باشند. همچنین لوله‌های PE نباید در معرض نور خورشید (UV) قرار گیرند مگر اینکه ضد UV باشند.

### ۳. نکات مربوط به اتصالات گاز (بسیار حیاتی)
* **استاندارد ۱-۱۱۱۹۷:** تمامی اتصالات، شیرآلات و لوله‌ها باید مطابق با این استاندارد باشند.
* **نوع اتصال:**
* در سیستم گازرسانی داخل ساختمان، **ممنوعیت استفاده از زانویی جوشی (.cpvc) و اتصالات پلی‌اتیلن** در ساختمان‌های مسکونی وجود دارد (مگر در خطوط اصلی شهری که توسط گاز انجام می‌شود).
* برای گازکشی داخل ساختمان، باید از **لوله‌های فولادی (Black pipe)** با اتصالات دنده‌ای گریس‌خور یا اتصالات مانیسمان (یک‌سر پیچ و یک‌سر جوش) استفاده شود.
* **شیر قطع کن:** حتماً باید بعد از کنتور، شیر قطع کن اصلی و همچنین شیر قطع کن قبل از ورود به واحدها نصب شود.
* **اتصالات دنده‌ای:** حتماً باید از **نخ و خمیر نسوز** (ترکیب نخ ابریشمی و خمیر مخصوص) برای آب‌بندی استفاده شود. استفاده از نوار تفلون (PTFE) برای اتصالات گاز به هیچ وجه استاندارد نیست و خطرناک است.

### ۴. نکات مربوط به اتصالات فاضلاب
* **شیب‌بندی:** رعایت شیب استاندارد (مثلاً برای لوله‌های ۱۱۰ میلیمتری، شیب ۱ تا ۲ درصد) برای جریان ثقلی فاضلاب الزامی است.
* **اتصالات پلی‌اتیلن (PE):** برای فاضلاب‌های خروجی از ساختمان (حتی داخل زمین)، اتصالات پلی‌اتیلن باید **با واشر لاستیکی و حلقه فولادی** باشند تا از نفوذ ریشه درختان و نشت جلوگیری شود.
* **حفظچه (پات):** برای انشعابات فاضلاب و هدایت آب‌های سطحی، استفاده از حفچه‌های استاندارد الزامی است.

### ۵. نکات مربوط به اتصالات برق
* **ایمنی در برابر حریق:** استفاده از **زاویه‌های ۹۰ درجه (زاویی ساده)** معمولاً در سیم‌کشی استاندارد ممنوع است یا باید با شعاع خمش استاندارد باشد تا به سیم آسیب نرسد.
* **کلید و پریزها:** اتصالات سیم‌ها به داخل کلید و پریز باید با پیچ‌های مخصوص محکم شود (ترمینال)، نه با لحیم یا فشار دست.
* **داکت‌ها و لوله‌های فلکسی:** در سقف‌های کاذب و دیوارهای غیر باربر، استفاده از لوله‌های فلکسیبل (خرطومی) برای عبور سیم‌ها متداول است، اما باید از نوع با کیفیت و مقاوم در برابر آتش باشد.

### ۶. نکات عمومی و زیست‌محیطی در ایران
* **لوله‌های سربی:** با توجه به مضرات سرب برای سلامت، استفاده از لوله‌های سربی برای آب شرب قدیمی بوده و باید جایگزین شود. نصب اتصالات سربی در سیستم‌های جدید توصیه نمی‌شود.
* **کالیبراسیون کنتور:** نصب کنتور آب و گاز باید توسط نماینده شرکت مربوطه (آبفا یا گاز) انجام شود و دستکاری در آن ممنوع و جرم است.
* **نصب شیر تخلیه (فشار شکن):** در ساختمان‌های بلند مرتبه، حتماً باید برای لوله‌کشی آب سرد و گرم، شیر تخلیه (فشار شکن) نصب شود تا فشار لوله‌ها را تنظیم کند و از ترکیدگی جلوگیری نماید.

### ۷. ابزار و تجهیزات
* برای نصب اتصالات چدنی (فاضلاب)، حتماً از **کنف و قیر** یا واشرهای مخصوص استفاده شود.
* برای اتصالات PVC (آب و فاضلاب)، از **چسب PVC** مناسب و با کیفیت استفاده کنید و حتماً قبل از چسبکاری، محل اتصال را با سمباده زبر کنید تا چسبندگی صورت گیرد.

**نکته نهایی:** همیشه برای نصب تاسیسات حساس (گاز، تاسیسات مکانیکی ساختمان) از **لوله‌کشان ماهر و دارای کارت مهارت فنی** استفاده کنید تا در زمان بازرسی مهندس ناظر دچار مشکل نشوید.